Scenario 09

 

Scenario buổi phát thanh thứ 9
của Phong trào Giáo dân Việt Nam Hải ngoại


Mở đầu

NCK: Kính thưa Quý thính giả, Đây là Tiếng Nói Giáo dân, do Phong trào Giáo dân Việt Nam Hải Ngoại thực hiện. Tiếng Nói Giáo dân rất hân hạnh được đến với thính giả lần thứ 9 trên làn sóng này. (nhạc 2 giây)

Kính thưa quí thính giả, tôi là NCK, đại diện cho Cơ Quan Truyền Thông của Phong Trào Giáo Dân Việt Nam Hải Ngoại, kính gửi lời chào thân thương đến quí thính giả của Đài.

Kính thưa quý thính giả, chương trình phát thanh hôm nay gồm có:  Phần tin tức trong Giáo Hội, kế đó là Phần Hướng Đi của Phong trào và cuối cùng là Phần Tâm linh.

Phần Hướng Đi của Phong trào do Kỹ sư Đỗ Như Điện thực hiện. Hôm nay, ông sẽ trình bày phần thứ năm về Tông huấn “Người Kitô hữu Giáo dân” do Thánh Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II ban hành. Kế đó là phần đàm thoại đào sâu về Tông Huấn

Tiếp theo là Phần Tâm linh, do Tiến sĩ Phan Quang Trọng thực hiện, tuần này đặc biệt chia sẻ về bài Tin Mừng Mt 22:1-10 của Thánh lễ Chúa nhật thứ 28 Thường niên, được cử hành vào Chúa nhật 11/10/2026 nói về Dụ ngôn tiệc cưới của Chúa Giêsu. Kế đó là phần đàm thoại về giáo huấn của Bài Tin Mừng nhằm áp dụng vào đời sống thực tế

Để mở đầu chương trình, kính mời Quý thính giả theo dõi phần Tin tức Giáo Hội trong tuần qua. Phần này sẽ do Tiến sĩ Phan Quang Trọng và chị Đinh Ngọc Tuyết thực hiện. Xin mời anh Trọng và chị Tuyết.

A. Phần Tin tức Giáo Hội

Kính thưa quý vị, tiếp theo đây là mục những tin Công giáo đáng chú ý trong tuần.

Tin thứ 1. Đức Giáo hoàng Lêô XIV kết thúc chuyến tông du Pháp

Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã kết thúc chuyến viếng thăm Pháp kéo dài bốn ngày, từ 25 đến 28 tháng 9. Theo tài liệu tổng hợp, chuyến tông du của ngài đã thu hút hơn 1 triệu 400 ngàn người, với nhiều cuộc gặp gỡ và những thánh lễ đông đảo tại Paris và Lộ Đức. Đáng chú ý, thông điệp của Đức Giáo hoàng không chỉ giới hạn trong những vấn đề nội bộ Giáo Hội, ngài còn đề cập đến hòa bình, công lý, phẩm giá người di dân, nguy cơ trí tuệ nhân tạo đối với người trẻ và vấn đề bảo vệ sự sống. Tại Lộ Đức, ngài cũng kêu gọi Giáo Hội hãy can đảm đối diện và chữa lành những thương tích do các vụ lạm dụng gây nên. Chuyến đi vì thế mang một thông điệp khá rõ: Giáo Hội phải hiện diện giữa những vấn đề cụ thể của con người và xã hội hôm nay.

Tin thứ 2. Tòa Thánh tiếp tục sứ mạng nhân đạo liên quan chiến tranh Ukraine

Đức Hồng y Matteo Zuppi, đặc sứ của Đức Giáo hoàng về các vấn đề nhân đạo, đã thực hiện chuyến công tác tại Nga từ ngày 28 đến 30 tháng 9. Trọng tâm không phải là thương lượng một giải pháp chính trị toàn diện cho chiến tranh Nga Ukraine, mà tập trung vào những vấn đề nhân đạo cấp thiết, đặc biệt là tù binh của hai phía, trẻ em bị đưa khỏi nơi cư trú và những đau khổ của thường dân. Đây là chuyến công tác thứ ba của Đức Hồng y Zuppi trong nỗ lực nhân đạo này. Sự kiện cho thấy Tòa Thánh tiếp tục cố gắng duy trì một kênh đối thoại ngay cả khi giải pháp hòa bình cho cuộc chiến vẫn hết sức khó khăn.

Tin thứ 3. Đức Lêô XIV cảnh báo về truyền thông và “nền kinh tế của sự chú ý”

Nhân việc chuẩn bị cho Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội năm 2027, Đức Giáo hoàng Lêô XIV kêu gọi giới truyền thông trở về với mục tiêu phục vụ con người, tôn trọng sự thật, tạo gặp gỡ và cổ võ tình thương. Tòa Thánh đặc biệt cảnh báo về cái gọi là“nền kinh tế của sự chú ý”, trong đó các nền tảng và phương tiện truyền thông phải cạnh tranh từng giây để giữ người xem, dễ dẫn đến tiêu đề giật gân, và dòng thông tin liên tục khiến con người mất khả năng suy tư sâu sắc. Đức Giáo hoàng cũng nhấn mạnh rằng không thể để thuật toán thay thế con người trong việc phân định sự thật. Đây có lẽ là một lời cảnh tỉnh đáng suy nghĩ trong thời đại mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo.

Tin thứ 4 về Giáo Hội Việt Nam: “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai”

Tại Việt Nam, Hội đồng Giám mục Việt Nam, sau Hội nghị thường niên kỳ II tại Tòa Giám mục Thái Bình, đã công bố Thư Mục vụ năm 2026 với chủ đề “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai”. Một quyết định đáng chú ý khác là việc thành lập Ủy ban chuẩn bị kỷ niệm 500 năm đón nhận Tin Mừng tại Việt Nam, từ năm 1533 đến 2033, do Đức cha Đaminh Hoàng Minh Tiến làm trưởng ban. Việc chuẩn bị từ bây giờ cho cột mốc 2033 cho thấy đây không chỉ là dịp nhìn lại lịch sử truyền giáo, mà còn có thể trở thành cơ hội để Giáo Hội Việt Nam suy nghĩ về phương thức hiện diện và loan báo Tin Mừng trong xã hội hiện đại.

Tin thứ 5. Đức Lêô XIV kêu gọi Giáo Hội làm gương trong bảo vệ môi trường

Vào đầu tháng 10, Đức Giáo hoàng Lêô XIV kêu gọi từ bỏ dần mô hình tiêu dùng và “văn hóa vứt bỏ”, để hướng đến nền kinh tế tuần hoàn và một“văn hóa chăm sóc”. Theo ngài, vấn đề không chỉ là tái chế rác thải hay bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. “Văn hóa chăm sóc” còn phải mở rộng đến lao động và chính con người. Đặc biệt đáng chú ý là lời Đức Giáo hoàng dành cho chính Giáo Hội: Giáo Hội phải“là người đầu tiên thực hành điều mình loan báo”.

Kính thưa Quý thính giả, đó là 5 tin đáng chú ý trong tuần. Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong chương trình phát thanh lần tới.

o0o

B. Phần Hướng Đi

Kính thưa Quý thính giả, Tiếp theo chương trình là phần Hướng Đi của Phong trào. Phần này do Điều hợp viên của Phong trào là Kỹ sư Đỗ Như Điện thực hiện. Hôm nay, ông sẽ tiếp tục trình bày Phần thứ năm của Tông Huấn Người Tín Hữu Giáo dân, do Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II ban hành. Xin mời Kỹ sư Đỗ Như Điện.

BÀI 5: CHƯƠNG II - TẤT CẢ LÀ CÀNH NHO CỦA MỘT CÂY NHO DUY NHẤT - SỐNG KẾT HỢP VỚI CHÚA

ĐNĐ: Kính chào quý thính giả. Mời quý thính giả nghe tiếp những tư tưởng chúng tôi đã trình bày trong bốn bài trước vể Tông Huấn Người Tìn Hữu Giáo Dân. Sau khi biết mình là ai trong Chương I, Chương II trả lời cho câu hỏi: Tôi sống bằng gì? Câu trả lời là: Sống bằng sự kết hợp với Chúa Ki-tô. Vì tiêu đề của Chương II là: TẤT CẢ LÀ CÀNH NHO CỦA MỘT CÂY NHO DUY NHẤT - SỐNG KẾT HỢP VỚI CHÚA

Tông Huấn dùng hình ảnh cành nho và cây nho của Thánh Gioan: «Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái, vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được». Đây là trung tâm của đời sống Ki-tô hữu.

Sự kết hợp ấy trước hết là mầu nhiệm. Nghĩa là Chúa ở trong ta và ta ở trong Chúa. Sự kết hợp ấy bắt đầu từ ngày Rửa Tội và được nuôi dưỡng mỗi ngày. Tông Huấn chỉ ra ba phương thế chính để giữ sự kết hợp này.

Thứ nhất là Lời Chúa. Người giáo dân được mời gọi lắng nghe và sống Lời Chúa. Không phải chỉ nghe Lời Chúa trong Thánh Lễ Chúa Nhật, mà để Lời Chúa thấm vào đời sống hằng ngày, soi sáng cho những quyết định lớn nhỏ. Lời Chúa như nhựa sống từ thân cây chuyển đến cành.

Thứ hai là Phụng Vụ và các Bí Tích, cách riêng là Bí Tích Thánh Thể và Bí Tích Hòa Giải. Thánh Thể là nguồn mạch và là chóp đỉnh của đời sống Ki-tô hữu. Chính nơi Thánh Thể, cành nho được gắn chặt nhất vào cây nho. Bí Tích Hòa Giải là phương thuốc chữa lành khi cành nho bị sâu bệnh, bị tội lỗi làm cho héo úa.

Thứ ba là đời sống cầu nguyện. Cầu nguyện không phải là việc làm thêm, mà là hơi thở của người tín hữu. Có cầu nguyện cá nhân, có cầu nguyện chung trong gia đình, trong giáo xứ. Một gia đình biết cầu nguyện chung với nhau là một cành nho tươi tốt.

Nhưng Chương II còn nói thêm một chiều kích nữa: Các cành nho không chỉ gắn với cây nho, mà còn gắn với nhau để làm thành một cây nho duy nhất. Nghĩa là không thể nói «tôi gắn với Chúa là đủ, không cần gắn với anh em». Sự hiệp thông với Chúa dẫn tới sự hiệp thông với anh em. Ai nói mình yêu mến Chúa mà không yêu mến anh em là người nói dối.

Vì vậy, đời sống giáo dân vừa có chiều dọc là kết hợp với Chúa, vừa có chiều ngang là liên đới với mọi người. Bỏ một trong hai chiều, cây nho sẽ không sinh hoa trái.

Chương này cũng cảnh báo một cám dỗ rất thực tế: hoạt động quá nhiều mà cầu nguyện quá ít. Nhiều người giáo dân nhiệt thành làm việc tông đồ nhưng lại bỏ bê đời sống nội tâm. Kết quả là cành nho bị khô héo, làm việc vì Chúa nhưng lại xa Chúa. Tông Huấn nhắc rằng, việc tông đồ đích thực phải bắt nguồn từ sự kết hợp với Chúa, nếu không sẽ chỉ là hoạt động xã hội đơn thuần.

Kính mời quý vị đón nghe bài thứ sáu, chúng ta sẽ bước vào Chương III, nói về mầu nhiệm hiệp thông trong Hội Thánh.

o0o

NCK: Tiếp theo đây là mục khai triển tư tưởng của Tông Huấn Người Kitô hữu Giáo dân của Đức Gioan-Phaolô II mà Kỹ sư Đỗ Như Điện vừa trình bày, để giúp người giáo dân hiểu và áp dụng thực tế vào đời sống. Mục này do Tiến sĩ Phan Quang Trọng thực hiện. Xin mời anh Trọng.

Kết hợp với Chúa, nhìn vào đâu để biết?

PQT: Kính thưa Quý thính giả, có một điều rất đáng suy nghĩ trong hình ảnh cây nho và cành nho mà Tông Huấn Người Tín Hữu Giáo dân vừa cho ta: cành nho không nhận nhựa sống từ thân cây chỉ để nuôi chính mình. Nhựa sống ấy cuối cùng phải biến thành hoa trái. Từ đó, chúng ta có thể đặt một câu hỏi rất thực tế: Làm sao biết mình có thật sự kết hợp với Chúa hay không?

Dĩ nhiên, cầu nguyện, tham dự thánh lễ, lãnh nhận các bí tích và đọc Lời Chúa đều rất cần thiết. Nhưng những điều ấy không phải là mục đích cuối cùng. Điều quan trọng hơn là: nhờ những phương thế ấy, con người chúng ta đã thay đổi như thế nào? Sau nhiều năm cầu nguyện, tôi có bớt ích kỷ không? Có bớt nóng giận, bớt kiêu căng, bớt xét đoán người khác không? Tôi có chân thật hơn trong lời nói, công bằng hơn trong cách cư xử, biết cảm thông hơn trước đau khổ của người khác không? Và tôi có dễ tha thứ hơn trước đây không? Đó mới chính là những hoa trái giúp chúng ta nhận ra đời sống tâm linh của mình có thực sự sinh động hay không.

Có một nghịch lý đáng chúng ta suy nghĩ: một người có thể làm rất nhiều việc cho Chúa mà lại không để Chúa làm việc trong chính mình. Chúng ta có thể hoạt động rất hăng say trong Giáo Hội, tham gia nhiều hội đoàn, làm nhiều việc bác ái, nhưng đồng thời vẫn thích hơn thua, vẫn muốn được người khác nhìn nhận, vẫn khó chịu khi bị phê bình, vẫn không thể tha thứ cho một người làm mình tổn thương.

Bởi vậy, cầu nguyện sâu xa không chỉ là nói với Chúa, mà còn là để Chúa soi sáng vào chính tâm hồn mình, để nhận ra những gì cần phải thay đổi. Và có một hình ảnh rất đẹp: cành nho càng nhiều trái thì càng trĩu xuống. Đời sống tâm linh có lẽ cũng vậy. Một người càng thật sự gần Chúa, đáng lẽ càng khiêm tốn chứ không phải càng cảm thấy mình đạo đức hơn người khác; càng bao dung chứ không phải càng dễ kết án; càng biết yêu thương chứ không phải càng khắt khe với những người không giống mình.

Vì thế có lẽ thỉnh thoảng chúng ta nên tự hỏi: Sau từng ấy năm tin Chúa và cầu nguyện, người khác đã nhận được những hoa trái gì từ đời sống của tôi? Bởi suy cho cùng, hoa trái của cành nho không phải để cho chính cành nho hưởng, mà là để trao cho người khác. Và có lẽ dấu chỉ rõ nhất của một người thật sự kết hợp với Chúa không phải là người ấy nói về Chúa nhiều đến đâu, mà là những người sống chung quanh họ có nhận được nhiều tình thương hơn, nhiều sự thật hơn, nhiều công bằng hơn và nhiều lòng bao dung hơn hay không. Đó chính là lúc nhựa sống từ cây nho đã thật sự trở thành hoa trái giữa cuộc đời.

Kính thưa Quý thính giả, sau đây là suy tư của hai thành viên của Phong trào Giáo dân là chị Đoàn Thúy và anh Paul Đức trao đổi với nhau về hoa trái của của đời sống Kitô hữu qua biểu tượng hoa trái của cành nho khi nó gắn liền với thân cây nho trong Tông Huấn Người Tín Hữu Giáo dân của Đức Gioan-Phaolô II. Xin mời chị Thúy và anh Đức

o0o

Đoàn Thúy: Anh Đức, nghe bài chia sẻ vừa rồi của anh Điện và anh Trọng, tôi chợt nghĩ đến một chuyện. Có lẽ chúng ta thường đánh giá đời sống tâm linh của một người bằng những gì người ấy làm: họ cầu nguyện, làm việc bác ái, phục vụ cộng đoàn... Nhưng tôi tự hỏi: liệu còn một tiêu chuẩn sâu hơn không? Chẳng hạn, sự hiện diện của tôi có làm cho những người sống chung quanh tôi trở nên tốt hơn, hạnh phúc hơn không?

Paul Đức: Ý chị là sao?

Đoàn Thúy: Thí dụ, tôi rất đạo đức, rất nhiệt thành, nhưng người sống với tôi lúc nào cũng cảm thấy bị phê phán, bị áp lực, phải dè chừng... thì có lẽ tôi nên xét lại. Ngược lại, có những người chẳng nói gì nhiều về đạo, nhưng ở gần họ, ta cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe, và chính ta cũng muốn sống tốt hơn. Có lẽ hoa trái tâm linh không chỉ là những việc tốt tôi làm cho người khác, mà còn là điều gì xảy ra nơi người khác khi họ gặp tôi.

Paul Đức: Tôi rất thích ý tưởng đó. Và tôi muốn đi xa thêm một bước. Có khi nào chúng ta làm việc tông đồ rất hăng say nhưng vô tình lại muốn chiếm hữu cả việc của Chúa không?

Đoàn Thúy: Trời! Chiếm hữu cả việc của Chúa sao?

Paul Đức: Đúng vậy! Tôi muốn người khác phải thay đổi theo cách tôi nghĩ kìa. Tôi muốn cộng đoàn phát triển theo đường hướng của tôi cơ. Tôi muốn điều thiện được thực hiện, nhưng phải do tôi thực hiện, hoặc ít nhất phải được người khác nhìn nhận rằng tôi có công trong đó. Lúc ấy, bề ngoài tôi đang phục vụ Chúa, nhưng sâu xa bên trong, thì có thể tôi đang tìm kiếm chính mình.

Đoàn Thúy: Như vậy có một thứ rất khó từ bỏ: không phải tiền bạc hay địa vị, mà là nhu cầu được xem mình là người tốt.

Paul Đức: Đúng vậy. Và tôi nghĩ đó là một trong những thử thách tinh tế nhất của đời sống tâm linh. Người ta có thể từ bỏ tiền bạc nhưng vẫn không từ bỏ được «cái tôi». Có thể hy sinh rất nhiều thời giờ cho cộng đoàn nhưng lại rất đau khổ khi không được ghi nhận. Có thể đấu tranh cho một điều rất đúng nhưng không chịu nổi khi người khác góp ý rằng cách làm của mình chưa đúng. Vì thế, đôi khi dấu hiệu của trưởng thành tâm linh không phải là tôi làm được bao nhiêu việc lớn, mà là tôi có còn muốn mình phải trở thành trung tâm của những việc ấy hay không.

Đoàn Thúy: Anh nói vậy khiến tôi nghĩ đến một tiêu chuẩn khác cũng khá khó: đó là khả năng để người khác sửa lỗi mình. Chúng ta thường nói phải lắng nghe Chúa. Nhưng rất có thể Chúa không nói với chúng ta bằng một tiếng nói từ trời. Chúa có thể nói qua một người thân đang góp ý, một người trong cộng đoàn đang bất đồng với mình, thậm chí qua một người mà mình không thích. Nếu tôi chỉ thích nghe những ai đồng ý với tôi, thì có lẽ tôi không thật sự tìm chân lý. Tôi chỉ đang tìm những tiếng nói củng cố điều mình vốn đã muốn tin.

Paul Đức: Điểm ấy rất quan trọng. Tôi nghĩ một người càng trưởng thành về tâm linh thì càng có khả năng nói ba câu rất đơn giản nhưng thật khó: «Tôi có thể sai.» «Anh có thể đúng.» Và «Tôi cần thay đổi.»

Đoàn Thúy: Có lẽ chính ba câu đó lại khó hơn đọc rất nhiều kinh!

Paul Đức: Đúng. Vì đọc kinh đôi khi chưa đụng đến «cái tôi», còn thừa nhận mình sai thì đụng thẳng vào nó. Và tôi nghĩ có một nghịch lý rất thú vị: càng gần chân lý, con người đáng lẽ càng khiêm tốn, bởi càng thấy ánh sáng, ta càng nhận ra những giới hạn và góc tối của chính mình.

Đoàn Thúy: Như vậy, đời sống tâm linh không chỉ làm cho ta «tốt hơn», mà còn làm cho ta tự do hơn khỏi chính mình. Tự do khỏi nhu cầu phải thắng trong mọi cuộc tranh luận. Tự do khỏi nhu cầu phải được khen. Tự do khỏi việc phải chứng minh mình đạo đức. Và thậm chí tự do để người khác làm được những việc tốt hơn mình mà mình vẫn vui.

Paul Đức: Tôi rất thích chữ «tự do» đó. Có lẽ một dấu hiệu đẹp của người thật sự sống kết hợp với Chúa là họ bắt đầu nhẹ đi. Không phải nhẹ trách nhiệm, nhưng nhẹ «cái tôi». Họ làm việc mà không nhất thiết phải được biết đến. Họ bảo vệ sự thật mà không cần hạ nhục người nói sai hay bị lầm. Họ phục vụ mà không cần người khác mang ơn. Và khi người khác thành công hơn mình, họ không buồn, không ghen tức, nhưng vẫn vui.

Đoàn Thúy: Nếu vậy, hoa trái của đời sống tâm linh có lẽ còn có một hình thức rất âm thầm: tạo ra khoảng không gian để người khác được lớn lên. Cha mẹ để con cái trưởng thành thay vì bắt chúng trở thành bản sao của mình. Người lãnh đạo tạo điều kiện để người khác phát huy thay vì sợ họ vượt mình. Người hoạt động tông đồ giúp người khác tìm gặp Chúa, chứ không làm cho họ lệ thuộc vào chính mình.

Paul Đức: Và có lẽ đến một lúc nào đó, câu hỏi của chúng ta không còn là: «Tôi đã làm gì cho Chúa?» Mà là: «Qua tôi, Chúa đã có thể làm được điều gì cho những người tôi thường gặp?»

Đoàn Thúy: Hai câu nghe gần giống nhau nhưng thật ra rất khác. Câu thứ nhất vẫn có thể đặt «tôi» ở trung tâm. Câu thứ hai đòi tôi biết lùi lại.

Paul Đức: Và biết đâu, đó mới là một trong những hoa trái sâu xa nhất của đời sống tâm linh: Không phải làm cho «cái tôi» đạo đức của mình ngày càng lớn hơn, mà để «cái tôi» đủ nhỏ lại, nhờ đó tình thương, sự thật và Thiên Chúa có nhiều chỗ hơn trong cuộc đời mình.

Đoàn Thúy: Vậy có lẽ sau bài chia sẻ hôm nay, tôi muốn giữ lại một câu hỏi cho chính mình: Khi tôi hiện diện trong cuộc đời một người nào đó, người ấy có trở nên tự do hơn, tốt đẹp hơn và có khả năng yêu thương hơn không? Nếu có, có lẽ đó là một thứ hoa trái không dễ nhìn thấy, nhưng rất đáng quý.

Paul Đức: Và nếu chưa, thì cũng không phải để chúng ta thất vọng. Chỉ là để nhớ rằng đời sống tâm linh luôn là một hành trình. Đôi khi điều Chúa cần thay đổi không phải là công việc chúng ta đang làm. Mà là chính ta, là con người đang làm công việc ấy.

o0o

PQT: Kính thưa quý vị, cuộc trao đổi vừa rồi gợi cho chúng ta một cách nhìn có lẽ sâu hơn về đời sống tâm linh: điều quan trọng không chỉ là chúng ta đã làm được những gì cho Chúa, mà còn là qua chúng ta, Chúa đã làm được gì cho những người sống chung quanh ta. Một người thật sự trưởng thành trong đời sống tâm linh có lẽ không nhất thiết phải làm những việc lớn lao. Nhưng sự hiện diện của họ phải làm cho người khác cảm thấy được tôn trọng hơn, được tự do hơn, được khích lệ để trở nên tốt đẹp hơn. Và càng tiến sâu trong đời sống ấy, con người càng bớt nhu cầu phải chứng minh mình là mình đúng, mình tốt, mình quan trọng. Có lẽ vì thế, sự trưởng thành tâm linh cuối cùng lại là một cuộc giải thoát khỏi chính «cái tôi» của mình: biết lùi lại để người khác lớn lên, biết vui trước thành công của người khác, biết nhận mình có thể sai và can đảm thay đổi. Vì vậy, thay vì chỉ hỏi: «Tôi đã làm được gì cho Chúa?», có lẽ chúng ta nên tự hỏi thêm: «Qua sự hiện diện của tôi, những người chung quanh có trở nên tự do hơn, tốt đẹp hơn và yêu thương hơn không?» Bởi đôi khi, điều Thiên Chúa muốn thay đổi trước tiên không phải là những công việc chúng ta đang làm, mà chính là con người đang làm những công việc ấy, là chính chúng ta.

o0o

C. Phần Tâm linh

Tiếp theo là Phần Tâm linh, do Tiến sĩ Phan Quang Trọng thực hiện, tuần này đặc biệt chia sẻ về bài Tin Mừng Mt 22:1-10 của Thánh lễ Chúa nhật thứ 28 Thường niên, được cử hành vào Chúa nhật 11/10/2026 nói về Dụ ngôn tiệc cưới của Chúa Giêsu. Trong dụ ngôn này, Đức Giêsu ví Nước Trời như một tiệc cưới mà Thiên Chúa rộng lòng mời gọi mọi người tham dự. Những người được mời ban đầu đã từ chối, nên lời mời được mở rộng cho tất cả mọi người, không phân biệt tốt xấu. Tuy nhiên, việc được mời và bước vào bàn tiệc vẫn chưa đủ: người dự tiệc phải có “y phục lễ cưới”, có thể hiểu là phải có một đời sống xứng hợp với lời mời của Thiên Chúa.

Kính mời Quý thính giả theo dõi Tiến sĩ Phan Quang Trọng giải thích dụ ngôn trên để áp dụng giáo huấn trong ấy vào đời sống. Xin mời Tiến sĩ Phan Quang Trọng.

GIỮ ĐẠO VÀ SỐNG ĐẠO

PQT: Trong đời sống tôn giáo, có một câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng thật ra không dễ trả lời: Thế nào là một người có đạo đích thực? Phải chăng đó là người siêng năng đi lễ, đọc kinh, cầu nguyện, xưng tội và chu toàn các nghi thức tôn giáo? Chắc chắn những điều ấy rất cần thiết. Nhưng nếu một người hết sức sốt sắng trong nhà thờ, mà bước ra ngoài cuộc sống lại thiếu công bằng, thiếu tình thương, thờ ơ trước đau khổ và bất công của người khác, thì đời sống đạo ấy đã thật sự đạt được mục đích chưa? Ở chiều ngược lại, có những người rất quan tâm đến công bằng xã hội, sẵn sàng bênh vực người yếu thế, đấu tranh cho tự do, nhân quyền và phẩm giá con người, nhưng lại xem nhẹ cầu nguyện và đời sống tâm linh. Họ cho rằng điều quan trọng là làm điều thiện, chứ nghi thức tôn giáo chẳng cần thiết bao nhiêu. Nhưng liệu công lý, nếu thiếu một đời sống nội tâm sâu sắc, có đủ để bảo vệ con người khỏi kiêu ngạo, hận thù và óc phe phái? Liệu người đấu tranh chống cái ác có thể, một lúc nào đó, vì quá căm ghét cái ác mà dần dần trở nên giống chính điều mình đang chống lại? Vậy đâu là mối quan hệ giữa đức tin và hành động, giữa cầu nguyện và dấn thân, giữa đời sống tâm linh với công lý, tình thương và sự thật?

Xin mời quý vị cùng theo dõi cuộc trao đổi giữa ba thành viên của Phong trào: đó là chị Mỹ Linh, anh Thành Đạt và anh Thanh Liêm. Mỗi người đứng ở một góc nhìn khác nhau. Và có lẽ trong cuộc tranh luận của họ, mỗi chúng ta cũng sẽ nhận ra một phần nào đó của chính mình.

o0o

Đối thoại giữa Mỹ Linh, Thành Đạt và Thanh Liêm

(Xin đừng «đột xuất» thay đổi từ ngữ, trừ khi sự thay đổi ấy đã được suy nghĩ kỹ trước khi đọc)

Đạt: Hôm nay, nghe anh Trọng nói ý nghĩa của bài Tin Mừng, vậy chúng ta thử cùng bàn với nhau về cách sống đạo của chúng ta xem. Tất cả chúng ta giống như người trong bài Tin Mừng, đều được mời vào dự tiệc cưới… nhưng liệu tất cả chúng ta có mặc áo cưới đầy đủ không? Hay chúng ta bị đuổi ra ngoài vì không mặc áo cưới?

Liêm: Ý kiến của Đạt hay đấy! Chúng ta ai cũng là người Kitô hữu, tức là người được mời vào dự tiệc cưới. Nhưng vấn đề là chúng ta có mặc áo cưới để dự tiệc không, nghĩa là có thật sự sống cho ra là một Kitô hữu đích thực không? Nghĩa là có sống đạo đúng nghĩa không? Chúng ta đã sống đạo thế nào?

Mỹ Linh: Tôi vẫn nghĩ người có đạo thì trước hết phải giữ đạo cho nghiêm chỉnh, tức là thường xuyên đi lễ, đọc kinh sáng tối, xưng tội, rước lễ, vân vân. Bây giờ có nhiều người tự nhận mình là người Công giáo, nhưng Chúa nhật thì lại chẳng đi lễ, chẳng đọc kinh gì hết. Tôi thật không hiểu họ giữ đạo ở chỗ nào.

Đạt: Còn tôi lại có một thắc mắc khác. Chị nghĩ sao về một người đi lễ mỗi ngày, đọc kinh rất nhiều, nhưng làm ăn thì gian dối, đối xử bất công với người làm công cho mình, thấy người khác bị áp bức thì không hề lên tiếng bênh vực? Ngược lại, có những người ít đi nhà thờ nhưng họ sống ngay thẳng, không bóc lột ai, lên tiếng bênh vực người yếu thế, dám đấu tranh cho công bằng xã hội. Theo chị, giữa hai người ấy, ai sống tốt hơn?

Mỹ Linh: Nhưng không thể vì một số người giữ đạo không tốt mà bảo rằng đi lễ, đọc kinh, xưng tội là không quan trọng.

Đạt: Tôi không nói là hoàn toàn không quan trọng. Tôi chỉ cho rằng sống công bằng và có tình thương thì quan trọng hơn là tham dự những nghi lễ này nọ. Nếu sáng đi lễ mà chiều về vẫn bóc lột người khác, tối đọc kinh mà hôm sau vẫn gian dối, thì việc đi lễ, đọc kinh ấy có ý nghĩa gì?

Liêm: Tôi thấy cả hai ai cũng đều nắm được một phần chân lý. Vấn đề là cả hai đều có khuynh hướng lấy một phần chân lý làm toàn bộ chân lý. Chị Mỹ Linh thì nhấn mạnh tới tương quan với Thiên Chúa, còn anh Đạt thì nhấn mạnh tới trách nhiệm đối với con người. Nhưng tại sao hai điều ấy lại phải đối nghịch nhau?

Mỹ Linh: Vậy theo anh, đi lễ và cầu nguyện có thật sự cần thiết không?

Liêm: Tôi nghĩ rất cần. Nhưng vấn đề là để làm gì.  Mỹ Linh này, chị đọc kinh mỗi ngày để làm gì?

Mỹ Linh: Để cầu nguyện, để gần Chúa hơn.

Liêm: Nếu gần Chúa hơn thì chị phải trở thành người thế nào?

Mỹ Linh: Tất nhiên phải tốt hơn, yêu thương nhiều hơn, đối xử công bằng hơn.

Liêm: Có chân thật hơn không? Có biết tha thứ hơn, bớt ích kỷ hơn không?

Mỹ Linh: Dĩ nhiên rồi!

Liêm: Vậy thì tôi nghĩ chúng ta đã tìm được câu trả lời. Mục đích cuối cùng của cầu nguyện là để cho Thiên Chúa biến đổi mình. Nếu tôi cầu nguyện suốt ba mươi năm mà vẫn ích kỷ như cũ, tham lam như cũ, gian dối như cũ, vẫn lạnh lùng trước đau khổ của người khác, thì tôi phải can đảm tự hỏi: Tôi có thực sự cầu nguyện không, hay chỉ đọc kinh ngoài miệng thôi?

Mỹ Linh: Nhưng con người yếu đuối, làm sao tránh khỏi tội lỗi hả anh?

Liêm: Dĩ nhiên không ai hoàn hảo. Vấn đề không phải là sau khi cầu nguyện thì chúng ta không còn phạm lỗi. Vấn đề là cầu nguyện có làm chúng ta thay đổi không. Đi lễ, đọc kinh, xưng tội là phương tiện giúp con người biến đổi, chứ không phải những thành tích để trình lên Thiên Chúa.

Đạt: Điểm đó tôi đồng ý. Nhưng tôi vẫn thấy sống ngay thẳng và tranh đấu cho công lý thiết thực hơn nhiều.

Liêm: Anh nói đúng, nhưng chỉ đúng có một nửa thôi.

Đạt: Tại sao vậy?

Liêm: Vì người đấu tranh cho công lý cũng cần phải có đời sống nội tâm. Anh có bao giờ thấy một người bắt đầu đấu tranh vì một lý tưởng rất đẹp, nhưng dần dần trở thành người cay độc và đầy thù hận không?

Đạt: Có chứ.

Liêm: Có người nào nhân danh công lý để xúc phạm người khác không?

Đạt: Cũng có.

Liêm: Có ai nhân danh sự thật nhưng lại chỉ nói những sự thật nào có lợi cho phe mình thôi không?

Đạt: Chuyện ấy quả  không hiếm.

Liêm: Đó chính là vấn đề. Một người có thể đấu tranh cho một chính nghĩa, nhưng với một tâm hồn chưa chắc đã chính nghĩa. Ban đầu ta chống một hành vi bất công. Dần dần, ta ghét luôn người gây ra bất công. Rồi từ chỗ muốn họ thay đổi, ta lại muốn họ bị tiêu diệt. Lúc ấy, công lý rất dễ biến thành báo thù.

Đạt: Nhưng chẳng lẽ phải yêu thương cả người gây bất công?

Liêm: Yêu thương không có nghĩa là dung túng cho cái ác. Tha thứ cũng không có nghĩa là xóa bỏ trách nhiệm. Chính vì yêu công lý mà chúng ta phải phản đối cái ác thật quyết liệt. Nhưng điều khó nhất là: chống lại cái ác nhưng không để chính mình hành động giống cái ác mà mình đang chống lại. Chống bất công mà không trở nên bất công. Chống dối trá nhưng không dùng dối trá để chống. Chống hận thù mà không để cho  lòng mình bị hận thù thống trị. Đó chính là lý do khiến người đấu tranh cho xã hội cũng cần có một đời sống nội tâm sâu sắc.

Mỹ Linh: Tôi hiểu điều đó. Nhưng đạo Chúa luôn đề cao tình thương. Vậy tình thương có phải là điều quan trọng nhất không?

Liêm: Đúng, nhưng không được vì yêu thương mà lại hành động trái công lý. Ví dụ một người chủ trả công cho nhân viên một cách bất công, rồi lấy một ít tiền đi làm từ thiện. Ta có thể gọi ông ấy là người bác ái không?

Mỹ Linh: Không. Trước hết phải trả công xứng đáng cho người ta đã.

Liêm: Đúng. Đó là công lý. Ta không thể đối xử bất công với người này rồi làm phúc cho người khác để tưởng mình đang thực hành bác ái. Nhưng ngược lại, công lý cũng chưa phải là điểm cuối cùng. Công lý nói: «không được làm hại ai, và phải trả cho mọi người những gì thuộc về họ.» Còn tình thương thì đi xa hơn: «Hãy làm điều tốt lành cho mọi người, ngay cả khi họ không có quyền đòi hỏi mình làm điều tốt lành ấy.» Một người chỉ nói đề cao tình thương mà hành xử thiếu công bằng có thể là người đạo đức giả. Nhưng một người chỉ biết hành xử công bằng mà thiếu tình thương cũng có thể trở thành người rất lạnh lùng, vô cảm

Đạt: Thế còn sự thật thì sao, anh Liêm?

Liêm: Theo tôi, đó lại là một phép thử rất quan trọng. Yêu sự thật không phải chỉ là nói sự thật khi nó có lợi cho mình. Chẳng hạn giả sử như một người cùng phe với anh làm điều gì sai, thì anh có dám nói họ sai không?

Đạt: Khó đấy.

Liêm: Một người anh không ưa mà làm đúng, thì anh có sẵn sàng công nhận họ đúng không?

Đạt: Càng khó đấy!

Liêm: Đấy, thấy chưa?  Nói sự thật để chống lại đối thủ đôi khi rất dễ. Nhưng khó nhất là phải sẵn sàng nói sự thật khi sự thật ấy bất lợi cho quyền lợi, cho thành kiến và cho cái tôi của chính mình. Điều này áp dụng cho cả người đạo đức kiểu hương nguyện. Một người đọc kinh rất nhiều mà vẫn gian dối thì phải tự hỏi đời sống cầu nguyện đã thật sự đi vào cuộc sống chưa. Còn một người suốt ngày nói về dân chủ, công bằng, sự thật mà chỉ chấp nhận những sự thật có lợi cho phía mình thì cũng phải tự hỏi mình đang phục vụ sự thật hay chỉ lợi dụng sự thật thôi.

Mỹ Linh: Nghe anh nói, tôi bắt đầu cảm thấy có lẽ lâu nay mình quá chú trọng chuyện giữ đạo mà ít tự hỏi xem việc giữ đạo ấy đã thay đổi mình thế nào.

Liêm: Tôi nghĩ đó mới là câu hỏi căn bản. Sau mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm đi lễ và cầu nguyện, tôi có bớt ích kỷ không? Có chân thật hơn không? Có biết tha thứ hơn không? Có nhạy cảm hơn trước bất công không? Có dễ nhận lỗi hơn không? Nếu có, thì đời sống tâm linh đang trổ sinh hoa trái đấy! Còn nếu không, thì đừng bỏ cầu nguyện, mà hãy học cách cầu nguyện thật sự.

Đạt: Còn người như tôi phải tự hỏi gì?

Liêm: Anh cũng phải hỏi tương tự. Sau nhiều năm đấu tranh cho công lý, tôi có trở thành người công chính hơn không? Tôi có tôn trọng người bất đồng với mình không? Tôi đòi tự do cho mình, nhưng có tôn trọng tự do của người khác không? Tôi chống độc đoán ngoài xã hội, nhưng trong chính nhóm của mình, tôi có chấp nhận người khác phản biện mình không? Tôi chống dối trá, nhưng có bao giờ tôi bóp méo sự thật để bảo vệ phe mình không?

Đạt: Nói như vậy thì có hai cuộc đấu tranh.

Liêm: Đúng. Một cuộc đấu tranh để thay đổi xã hội, và một cuộc đấu tranh để thay đổi chính mình. Chỉ lo thay đổi xã hội mà không thay đổichính  con người mình thì chưa đủ. Nhưng chỉ lo tu sửa bản thân mà làm ngơ trước những cơ chế gây bất công cho người khác thì cũng chưa đủ luôn.

Mỹ Linh: Tôi chợt nhớ đến hình ảnh trong Tin Mừng về người khách dự tiệc cưới nhưng lại không mặc áo cưới.

Liêm: Hình ảnh ấy rất hay. Người khách ấy đã vào được phòng tiệc, nhưng vào phòng tiệc vẫn chưa đủ. Cũng vậy, bước vào một tôn giáo, mang danh người Công giáo, đi lễ và lãnh nhận các bí tích vẫn chưa phải là điểm cuối cùng. Còn phải mặc lấy con người mới.

Đạt: Và anh hiểu chiếc áo ấy là gì?

Liêm: Là một đời sống được dệt nên bằng công lý, tình thương, sự thật, khiêm nhường và tinh thần quên mình. Nói ngắn gọn, vấn đề không phải chỉ là có đạo, mà phải sống đạo.

Đạt: Nhưng tôi vẫn muốn hỏi: nếu tôi sống ngay thẳng, đấu tranh cho công lý, giúp người nghèo, tại sao tôi còn cần phải cầu nguyện nữa?

Liêm: Bởi nếu anh luôn nhìn ra ngoài, anh có thể thấy rất rõ cái xấu của xã hội nhưng lại không nhìn thấy cái xấu đang âm thầm hình thành trong chính mình. Cầu nguyện đích thực là lúc ta dừng lại để tự hỏi: Tôi thực sự đấu tranh vì công lý hay vì cái tôi? Tôi muốn sự thật chiến thắng hay chỉ muốn phe mình chiến thắng? Tôi chống điều ác vì yêu điều thiện hay vì căm ghét người mà tôi cho là ác?

Đạt: Nếu hiểu cầu nguyện như thế thì quả thật tôi thấy nó rất cần thiết, chứ không vô ích đâu.

Liêm: Cũng như chị Mỹ Linh không nên dùng Thiên Chúa để trốn tránh con người,anh  Đạt cũng đừng dùng việc phục vụ con người để phủ nhận nhu cầu biến đổi nội tâm.

Mỹ Linh: Nếu phải tóm lại cuộc nói chuyện hôm nay bằng một câu, anh sẽ nói thế nào?

Liêm: Tôi không muốn tóm bằng một câu xác định, mà bằng một câu hỏi. Giả sử một ngày chúng ta đứng trước Thiên Chúa, liệu Người có chỉ hỏi chị Mỹ Linh: «Con đã đọc bao nhiêu kinh?»  Hay hỏi anh Đạt: «Con đã tham gia bao nhiêu cuộc đấu tranh?» Hay Người sẽ hỏi một câu sâu xa hơn: «Sau tất cả những điều ấy, con đã trở thành một con người như thế nào?»

Im lặng một lúc.

Mỹ Linh: Vậy từ nay có lẽ ngoài câu hỏi: «Hôm nay tôi đã đọc kinh chưa?», tôi còn phải hỏi: «Những lời kinh tôi đọc hôm nay đã khiến tôi sống khác đi như thế nào?» phải không?

Đạt: Còn tôi, ngoài việc hỏi: «Hôm nay tôi đã làm gì để chống bất công?», có lẽ cũng phải hỏi: «Trong khi chống bất công ngoài xã hội, tôi đã chống được bao nhiêu bất công, kiêu ngạo và hận thù trong chính chính bản thân tôi?»

Liêm: Và tôi cũng phải hỏi mình một câu: «Tôi nói những điều rất hay về đức tin, công lý và tình thương, nhưng chính tôi đã sống những điều ấy được bao nhiêu?» Có lẽ đến lúc ấy, chúng ta không cần tranh luận xem giữ đạo hay tranh đấu cho công lý, điều nào quan trọng hơn nữa. Bởi hai điều ấy phải gặp nhau. Đời sống tâm linh cung cấp sức mạnh bên trong để con người sống công chính; còn một đời sống công chính, chân thậ t và yêu thương chính là bằng chứng cho thấy đời sống tâm linh ấy không phải giả tạo. Nói cách khác: Cầu nguyện là trở về với Thiên Chúa để được biến đổi. Sống giữa cuộc đời là đem sự biến đổi ấy đến với con người. Nếu chỉ có vế thứ nhất, đạo dễ trở thành hình thức. Nếu chỉ có vế thứ hai, cuộc tranh đấu của chúng ta có thể bị cái tôi, tham vọng và hận thù chiếm đoạt. Và có lẽ câu hỏi quan trọng nhất của đời sống đạo không phải là: «Tôi đã làm được bao nhiêu việc đạo đức?» Mà là: «Qua tất cả những việc ấy, tôi có trở thành một con người công bằng hơn, chân thật hơn, yêu thương hơn và gần Thiên Chúa hơn không?»

o0o

PQT: Qua cuộc trao đổi giữa chị Mỹ Linh, anh Đạt và anh Liêm, có lẽ vấn đề không còn là phải lựa chọn giữa giữ đạo hay sống công bằng, giữa cầu nguyện hay dấn thân cho xã hội. Bởi đời sống tâm linh chân chính phải giúp con người trở nên công bằng hơn, chân thật hơn và yêu thương hơn. Ngược lại, việc dấn thân cho công lý cũng cần một chiều sâu tâm linh để con người không biến chính nghĩa thành phương tiện cho cái tôi, lòng kiêu ngạo hay hận thù. Vì thế, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không phải là: Tôi đã đọc bao nhiêu kinh, đi lễ bao nhiêu lần, hay đã làm được bao nhiêu việc lớn lao? Mà là: Sau tất cả những điều ấy, tôi đã trở thành một con người như thế nào? Tôi có bớt ích kỷ không? Có công bằng hơn, chân thật hơn, biết yêu thương và tha thứ hơn không? Bởi cuối cùng, đức tin chân thật không chỉ được tuyên xưng bằng lời nói hay thể hiện qua nghi thức. Đức tin ấy phải được nhìn thấy trong cách chúng ta sống và đối xử với từng con người quanh mình.

o0o

D. Kết thúc:

NCK: Chương trình phát thanh của Phong trào Giáo dân Việt Nam Hải ngoại xin kết thúc tại đây. Kính mời Quý thính giả đón nghe chương trình phát thanh lần tới.

Kính chào tạm biệt Quý thính giả. Rất mong gặp lại Quý thính giả trong chương trình lần tới.

 

 

Comments

Popular posts from this blog

Chỉ khi hạnh phúc mất đi, ta mới ý thức được mình từng có nó

Hạnh phúc tìm sai chỗ, hạnh phúc sao được?

Mung le Duc Me Man Coi Bon Mang